મોટા ભાગના પાકોમાં પાછોતરા ભારે વરસાદથી સરેરાશ એક વીણી ફેઇલ ગઈ હોવાથી આવક નહિંવત્, ઊપજનાં નાણાંની રાહ..

એગ્રી કોમોડિટી માટે 2019-20નું વર્ષ સોનારૂપી સાબીત થશે તે નક્કિ છે પરંતુ નવું શરૂ થનારૂ વિક્રમ સંવત 2076ના વર્ષનો પ્રારંભ ફિક્કો રહેશે તેવું મોટા ભાગના જગતાતનું કહેવું છે. જેની પાછળનું મુખ્ય કારણ પાછોતરા ભારે વરસાદના કારણે કપાસ, કઠોળ, તેલીબિયા જેવા પાકોમાં પહેલો પાક (પહેલી વીણી) નબળી રહી છે.

જેના કારણે ધારણા મુજબની આવકો થઇ નથી પરિણામે ખેડૂતોને દિવાળી કરવા હજુ નાણાંકિય શોર્ટેજ છે. અગ્રણી ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ગત વર્ષ કરતા અત્યારે ખેતરોમાં તેમજ માર્કેટિંગ યાર્ડોમાં 20-25 ટકા જ જણસોની આવકો થઇ રહી છે. આમ પણ બજારમાં નાણાંકિય અછત છે ત્યારે ખેડૂતો જે માલ લઇને પીઠામાં જઇ રહ્યાં છે તેને કાંતો અપુરતા ભાવ આપવામાં આવી રહ્યાં છે અથવા તો દિવાળી પછી નાણાં આપીશું તેવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે જેના કારણે મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યાં છે.

સપ્તાહથી મોટા ભાગના માર્કેટિંગ યાર્ડોમાં દિવાળીના તહેવારો નીમિત્તે મીની વેકેશન પડનારૂ છે અને ત્યાર બાદ આવકોનો મારો થશે પરંતુ તહેવારો સમયે ખેડૂતો પાસે પાયાની જરૂરીયાત પૂરી કરવાના પૈસા ન હોવાના કારણે તેમના માટે દિવાળીનો ચાર્મ નહિં રહે. ગુજરાતની વાત કરીએ તો આ વર્ષે સરેરાશ 143 ટકા વરસાદ થયો છે જેના કારણે ખરીફ ઉપરાંત રવી અને ઉનાળુ પાકનું ભાથું પણ સૌથી સારૂ રહેવાનું બંધાયું છે. માત્ર જરૂર છે ગુણવત્તાની અને ખેડૂતોને સારા ભાવ મળે તે માટેની. સરકાર દ્વારા 2022 સુધીમાં ખેત પાકોની ઉપજના બમણા ભાવ અપાવવા મુદ્દે જોર શોરથી બણગા છેલ્લા બે-ત્રણ વર્ષથી ફુંકાઇ રહ્યાં છે પરંતુ ખેડૂતોની આવક વધવાના બદલે સતત ઘટી રહી છે. કેમકે ખેતીના ખર્ચ વધી રહ્યાં છે તેની સામે ઉપજના પુરતા ભાવ પણ મળતા નથી. પરિણામે કૃષિ પ્રધાન દેશમાં ખેડૂતો હવે ખેતીથી દૂર થવા લાગ્યા છે. સરકારનું મિશન ખેડૂતોની આવક વધે તે તરફ કેન્દ્રિત છે પરંતુ ખેતીના ખર્ચામાં આવેલા ઝડપી વધારાના કારણે ખેડૂતોને મોટા પાયે નુકસાની છે. એકાદ-બે વર્ષમાં ખેતી ખર્ચ સરેરાશ 10-20 ટકા વધ્યો છે. ખેતી ખર્ચ ઉપરાંત અનિયમિત અને અપુરતા કે વધુ વરસાદના કારણે પાકને નુકશાનીનું જોખમ વધુ રહે છે. ખેતીમાં કમાણી કરતા નુકસાની વધુ છે. વધુમાં તો મજૂરીના દર આસમાને પહોંચ્યા છે તદ્ઉપરાંત ઉંચા ભાવે મજૂરી દર ચૂકવવા ખેડૂતો તૈયાર છતાં પણ ખેતમજૂરો મળતા નથી. પાક તૈયાર થવામાં છે પરંતુ દિવાળીના તહેવારોથી હવે ખેતમજૂરોની અછત જોવા મળી રહી છે.

મટવાડમાં 0.2 હેક્ટર તળાવમાં ઉત્પાદિત થયેલા સફેદ જિંગાનું માર્ગદર્શન મેળવી રહેલા સ્થાનિક રહીશો અને અગ્રણીઓ જોવા મળે છે.

કૃષિ ભાસ્કર | નવસારી

ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ અંતર્ગત સેન્ટ્રલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ બ્રેસિશવાટર એક્વાકલ્ચર (સીઆઇબીએ) ના નવસારી ગુજરાત રિસર્ચ સેન્ટર (એનજીઆરસી), મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગ, સરકાર સાથે ગુજરાતના, બ્રિટિશવાટર એક્વાકલ્ચર રિસર્ચ એન્ડ ડેમોન્સ્ટ્રેશન (બારડ) ફાર્મ, મટવાડ ગામ ખાતે, ભારતીય વ્હાઇટ જિંગા, પેનાઈસ સંકેત પર સંયુક્તપણે લણણી મેળા અને ખેડૂતની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા મીટિંગનું આયોજન કરાયું હતું

એનજીઆરસી, આઇસીએઆર - સીઆઇબીએનું પ્રાદેશિક કેન્દ્ર છે, જે દેશમાં બ્રેકિશટર વોટર જળચરઉદ્યોગના ક્ષેત્રમાં સંશોધન માટે નોડલ એજન્સી છે. એનજીઆરસીની સ્થાપનામાં નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટીની અંદર તેની ઓફિસ બિલ્ડિંગ અને દાંડીરોડ પર નવસારીના મટવાડ ગામે સ્થિત સંશોધન ફાર્મ (BARD) સાથે કરાઈ હતી. આઇ.સી.એ.આર.-સી.બીબીએ ના ડાયરેક્ટર, કે.કે.વિજૈયાને જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સ્થિર વિકાસ માટે નવી ખેતી પદ્ધતિઓ અને વૈવિધ્યસભર જળચરઉછેર પ્રજાતિઓની રજૂઆત દ્વારા દરિયાકાંઠાના ગુજરાતમાં બ્રેકિશટર જળચરઉદ્યોગ વિકાસ માટે સમર્પિત છે. એન.જી.આર.સી.-ડ.ઓ.એફ. ના બારડ ફાર્મમાં 10 હેક્ટર સાથે, ઉમેદવાર બ્રેકિશટર જળચર ઉછેર પ્રજાતિઓ જેમ કે ભારતીય સફેદ જિંગા, દૂધની માછલી, એશિયન સમુદ્રતળ, પર્લસ્પોટ, સ્ક્વેટ, જાયન્ટ કાદવ કરચલો અને રેતીના ગોરાઓ હાલમાં ફાર્મમાં ઉછેરવામાં આવે છે. આ કેન્દ્રમાં સીબેસ અને મિધ ફીશના નર્સરી ઉછેર માટેની સુવિધાઓ સમર્પિત છે જેનો ઉપયોગ આદિજાતિ સમુદાયોને આજીવિકા વધારવા માટે તાલીમ આપવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. તેનાથી ઓમ સાંઈ સેલ્ફ હેલ્પ ગ્રુપને 1.8 લાખ ભારતીય સફેદ જિંગાની સ્વદેશી પ્રજાતિ છે, જેમાં ખારાશની સહિષ્ણુતા અને શ્રેષ્ઠ વૃદ્ધિની લાક્ષણિકતાઓ છે જે તેને દેશમાં કાટમાળના જળચરઉછેર માટે ઉમેદવાર બનાવે છે. ભારતીય જિંગા ઉદ્યોગ પર વિદેશી વાનામાની જિંગાનો દબદબો છે, જેણે વધતા જતા ઉત્પાદન ખર્ચ, ઘટતા ઉત્પાદન અને શ્રીફળ ખેડુતોને નફો આપતા રોગોની ગંભીર આલોચના કરી છે.

ભારતીય સફેદ જિંગા એક સ્વદેશી પ્રજાતિ છે, તે રોગોના એરે માટે કુદરતી યજમાન બનાવે છે જે સામાન્ય રીતે વેનેમેની જિંગાને અસર કરે છે. આ સંદર્ભે, આઇસીએઆર-સીઆઇબીએ ભારતીય જિંગા માછલીઘર ઉત્પાદનને ટકાવી રાખવા માટે આ પ્રજાતિને વિદેશી વાનાનાઇ જિંગામાં પૂરક જાતિ તરીકે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે. જુલાઈ-ઓક્ટોબર દરમિયાન એનજીઆરસીના બીએઆરડી ફાર્મમાં ભારતીય સફેદ જિંગા માટે વ્યાપારી ખેતીની અજમાયશ, 140 ડીઓસી પછી 5 ટન / હેક્ટરની ઉત્પાદકતાનું પરિણામ છે, સરેરાશ 30 પીએલ / એમ 2 ની સ્ટોકિંગ ઘનતા, 95% ટકી રહેવાની અને સરેરાશ 16.5 ગ્રામ વજન. જિંગા ઉત્પાદકોને ટકાવી રાખવા માટે ખેડુતોને નવી પ્રજાતિઓ સાથે પરિચય આપવા અને તેની ખેતીને લોકપ્રિય બનાવવા માટે જિંગાના ખેડુતો સાથે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દૂધની માછલી સાથે ભારતીય સફેદ જિંગાની પોલિકલ્ચર એ બીજી ઓછી કિંમતની તકનીક પણ છે, જેને કેન્દ્ર દ્વારા ઓછા ઇનપુટ ખર્ચ અને ઉત્પાદકને વધારે નફો સાથે પ્રમાણિત કરવામાં આવી છે. એન.જી.આર.સી.-ડ.ઓ.એફ.ના બી.આર.ડી. ફાર્મમાં ભારતીય સફેદ જિંગા અને દૂધની માછલીની પોલિકલ્ચર ટ્રાયલ્સના પરિણામે, 0.2 હેક્ટર તળાવમાંથી 500 કિલો જિંગા અને 200 કિલો દૂધની માછલીનું ઉત્પાદન 4-5 મહિનાની અવધિમાં 35,000 જિંગા અને 1000 દૂધની માછલી સાથે થયું. લણણીના મેળા અને ક્રિયાપ્રતિક્રિયાની મીટ દરમિયાન, વૈકલ્પિક પ્રજાતિઓ અને ખેતી પદ્ધતિઓથી ખેડુતોને પરિચિત કરવા માટે ભારતીય સફેદ જિંગા અને પોલીકલ્ચર તળાવોની આંશિક લણણી કરવામાં આવી હતી.

બિયારણ ઉધારમાં લઇને વાવણી કરી તેના દેવાની ચુકવણી પણ બાકી !

ખેડૂતોને પુછવામાં આવ્યું કે આ વર્ષે સોનારૂપી વરસાદ થયો છે તો દિવાળી સારી જશે નહિં તો તેઓએ જણાવ્યું કે આ વર્ષે સિઝન એક મહિનો લેઇટ છે એટલું જ નહિં વાવણી માટે બિયારણની ખરીદી કરી છે તે પણ દેવું કરીને કરી છે માટે દેવું ચૂકવવા જેટલા પણ નાણાં ખેત માલોના આવ્યા નથી. સામાન્ય રીતે દર વર્ષે ખરીફ સિઝનના પહેલા ફાલના નાણાં આવી જતા હોય છે અને તેમાંથી તહેવારની ઉજવણી થઇ જાય છે પરંતુ આ વખતે તો દેવું માથે છે અને ઉપજના નાણા આવ્યા નથી. ત્યારે તહેવારમાં જ જો નાણાંની ખેંચ તો તો આખુ વરહ સારૂ જશે તેવો આશાવાદ શા કામનો. ?

 ગુજરાતમાં કપાસ, મગફળી જેવા મહત્વના પાકોમાં ઉત્પાદનના અંદાજો ઉંચા મુકાઇ રહ્યાં છે. ત્યારે ભાવ ઝડપી ઘટી જશે તે નક્કી છે. જોકે, અત્યારે જે આવકોનો પ્રારંભ થયો તેમાં ટેકાથી નીચે ભાવ મોટા ભાગના સેન્ટરો પર ચાલી રહ્યાં છે. સરકારે ટેકાના ભાવ વધાર્યા છે પરંતુ ખરીદી યોગ્ય સમયે કરે તે જરૂરી છે. ખેડૂતોના માલો વેચાઇ જાય પછી ખરીદી કરવા આવે તેનો કોઇ હેતુ ખરો. રમેશ ભોરણીયા, કૃષિ નિષ્ણાત, અમદાવાદ

સરકાર પાસે એક જ આશા ટેકાના ભાવ અપાવે

ટેકાના ભાવ-વાસ્તવિક ભાવ

પાક ટેકાના ભાવ અત્યારની કિંમત

સોયાબીન 3710 3600-3700

મગફળી 5090 4000-5000

તલ 6485 6300-6700

કપાસ (સંકર) 5550 4500-5000

તુવેર 5800 5700-5900

મગ 7050 6900-7200

અડદ 5700 5600-5900

(નોંધ ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ દીઠ છે)

મટવાડમાં સફેદ જિંગા પર લણણીનો મેળો અને ખેડૂતની ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા અંગે બેઠક

Download Dainik Bhaskar App to read Latest Hindi News Today

from Divya Bhaskar https://ift.tt/2J7TxAG
via IFTTT